Осы Академиялық саясатта ол әзірленген нормативтік құжаттардан алынған терминдер мен анықтамалар қолданылады.
Академиялық ұтқырлық — білім алушылардың немесе оқытушы-зерттеушілердің белгілі бір академиялық кезеңде (семестр немесе оқу жылы) оқу немесе зерттеу мақсатында басқа жоғары/жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымына (отандық немесе шетелдік) баруы, аяқталған бағдарламалар мен пәндерді өз университетінде академиялық кредит ретінде міндетті түрде қайта есептеумен немесе басқа жоғары оқу орнында оқуын жалғастыруымен.
Академиялық еркіндік — білім алушылар мен оқытушылардың шығармашылық дамуы үшін жағдай жасау және инновациялық технологиялар мен оқыту әдістерін қолдану мақсатында оқу процесінің қатысушыларына элективті пәндердегі білім мазмұнын, оқытудың қосымша нысандарын және оқу қызметін ұйымдастыруды дербес анықтауға берілген өкілеттіктер жиынтығы.
Академиялық дәреже — тиісті білім беру бағдарламаларын аяқтаған білім алушыларға қорытынды аттестаттау нәтижелері бойынша білім беру ұйымдары беретін дәреже.
Академиялық күнтізбе — демалыс күндерін (мереке және каникул күндерін) көрсете отырып, оқу жылы бойы оқыту мен бақылау іс-шараларының және кәсіби практиканың күнтізбесі.
Академиялық кредит — білім алушының және/немесе оқытушының зерттеу және/немесе оқу жұмысының (жүктемесінің) көлемін өлшеудің біріздендірілген бірлігі.
Академиялық демалыс — білім алушылардың (бакалаврлардың, интерндердің, магистранттардың, тыңдаушылардың, докторанттардың) медициналық көрсеткіштер бойынша, әскери қызметке шақырылуына байланысты немесе бала 3 жасқа толғанға дейін оны бағу үшін уақытша оқуды тоқтататын кезеңі.
Академиялық кезең — білім беру ұйымы дербес белгілейтін үш нысанның бірінде — семестр, триместр немесе тоқсан түрінде — теориялық оқыту кезеңі.
Білім алушының академиялық рейтингі — аралық аттестаттау нәтижелері бойынша қалыптастырылатын, білім алушының пәндерді және/немесе модульдерді және басқа да оқу қызметін меңгеру деңгейінің сандық көрсеткіші.
Белсенді тарату материалдары — сабақ барысында білім алушыларды тақырыпты шығармашылықпен, табысты меңгеруге ынталандыру үшін таратылатын көрнекі иллюстрациялық материалдар (дәріс тезистері, сілтемелер, слайдтар, мысалдар, глоссарий, өзіндік жұмысқа тапсырмалар).
Академиялық сағат — сабақтардың немесе басқа оқу қызметінің көлемін өлшеу бірлігі; 1 академиялық сағат 50 минутке тең және академиялық күнтізбені (оқу процесінің кестесін), сабақ кестелерін құрастыруда, өтілген материалды жоспарлау мен есепке алуда, сондай-ақ оқу жүктемесін жоспарлауда және оқытушылардың жұмысын есепке алуда қолданылады.
Академиялық адалдық — білім алушының оқуда, жазбаша жұмыстарда (тесттер, курстық жұмыстар, эсселер, дипломдық жұмыстар, диссертациялар), емтихан жауаптарында, зерттеулерде, өз көзқарасын білдіруде, оқытушылармен, ПОҚ-пен және басқа білім алушылармен қарым-қатынаста, сондай-ақ бағалауда адалдығын білдіретін құндылықтар мен принциптер жиынтығы.
Академиялық алаяқтық — алдау, жалғандық жасау немесе тыйым салынған құралдарды пайдалану арқылы негізсіз академиялық артықшылық алуға бағытталған кез келген әрекет.
Апелляция — бағалаудың объективтілігіне күмән туындаған жағдайда білім алушы бастамашылық ететін рәсім.
Бакалавр — жоғары білім беру бағдарламаларын аяқтаған тұлғаларға берілетін дәреже.
Бакалавриат (бакалаврды даярлау) — тиісті білім беру бағдарламасы бойынша кемінде 240 академиялық кредит көлемін меңгеруді талап ететін, «бакалавр» дәрежесін бере отырып кадрлар даярлауға бағытталған жоғары білім деңгейі.
Оқу жетістіктерін бағалаудың балдық-рейтингілік әріптік жүйесі
— халықаралық тәжірибеде қабылданған сандық баламасы бар әріптік жүйеге сәйкес келетін, білім алушының рейтингін белгілеуге мүмкіндік беретін, оқу жетістіктерінің деңгейін баллмен бағалау жүйесі.
ЖОО компоненті — білім беру бағдарламасын меңгеру үшін жоғары/жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымы дербес белгілейтін пәндер тізбесі мен оларға сәйкес академиялық кредиттердің ең аз көлемі.
Жоғары мамандандырылған білім (маман дәрежесі) — тиісті білім беру бағдарламасы бойынша кемінде 300 академиялық кредит көлемін меңгеруді талап ететін, маман біліктілігін бере отырып кадрлар даярлауға бағытталған жоғары білім деңгейі.
Қос дипломдық білім беру — екі теңдей диплом немесе бір негізгі және бір қосымша диплом алу мақсатында екі білім беру бағдарламасы мен оқу жоспары бойынша оқу мүмкіндігі.
Дескрипторлар — білім алушылардың білім берудің тиісті деңгейін (сатысын) аяқтағаннан кейін алатын білім, білік, дағды және құзыреттіліктерінің деңгейі мен көлемінің сипаттамасы,
оқыту нәтижелеріне, қалыптасқан құзыреттіліктерге және академиялық кредиттерге негізделген жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім.
Дипломдық жұмыс — білім беру бағдарламасының бейініне сәйкес өзекті мәселені білім алушының өз бетінше зерттеу нәтижелерін қорытындылайтын түлектік жұмыс.
Дипломдық жоба — жобалық тәсілдерді қолдана отырып және/немесе бизнес-жобалар, модельдер, шығармашылық жобалар немесе басқа да жобалар түрінде орындалатын, білім беру бағдарламасының бейініне сәйкес қолданбалы мәселелерді дербес шешуді білдіретін білім алушының түлектік жұмысы.
Қашықтықтан оқыту — ақпараттық-коммуникациялық технологиялар мен телекоммуникацияларды пайдалану арқылы, оқытушы мен білім алушылардың арақашықтықта өзара әрекеттесуі арқылы жүзеге асырылатын оқыту.
Қосымша білім беру бағдарламасы (Minor) — қосымша құзыреттіліктер қалыптастыру мақсатында білім алушы таңдайтын пәндер және/немесе модульдер мен басқа да оқу қызметінің жиынтығы.
Дуальды білім беру — кәсіпорынның, оқу орнының және білім алушының тең жауапкершілігімен жұмыс орнымен қамтамасыз ете отырып, білім беру ұйымындағы оқуды кәсіпорында (ұйымда) міндетті оқу және кәсіби практика кезеңдерімен ұштастыратын оқыту нысаны.
Еуропалық кредиттерді трансферттеу және жинақтау жүйесі (ECTS) — білім алушының шетелде алған кредиттерін өз университетіне оралғаннан кейін дәреже алу мақсатында танылатын кредиттерге қайта есептеу және білім беру бағдарламалары шеңберінде кредиттерді жинақтау әдісі.
Пәндерге тіркелу — білім алушыларды пәндерге тіркеу рәсімі.
Жеке оқу жоспары — білім алушының эдвайзердің көмегімен білім беру бағдарламасы мен элективті пәндер каталогы негізінде
әрбір оқу жылына дербес қалыптастыратын оқу жоспары.
Инклюзивті білім беру — ерекше білім беру қажеттіліктері мен жеке қабілеттерін ескере отырып, барлық білім алушыларға білімге тең қолжетімділікті қамтамасыз ететін процесс.
Білім алушылардың қорытынды аттестаттауы — тиісті білім деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес, білім беру бағдарламасында көзделген пәндер және/немесе модульдер мен басқа да оқу қызметінің көлемін білім алушылардың меңгеру дәрежесін анықтау үшін жүргізілетін рәсім.
Элективті пәндер каталогы — олардың мақсаты, қысқаша мазмұны (негізгі бөлімдер) және күтілетін оқыту нәтижелері (білім алушылар алатын білім, білік, дағды және құзыреттіліктер) туралы қысқаша сипаттаманы қамтитын элективті компонент пәндерінің жүйеленген, аннотацияланған тізбесі.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру дайындау бағыттарының сыныптауышы — жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыруда пайдаланылатын, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру дайындау бағыттарын жіктеу мен кодтауды белгілейтін құжат.
Құзыреттіліктер — оқу барысында алынған білім, білік және дағдыларды кәсіби қызметте практикалық қолдана білу қабілеті. Элективті компонент — жоғары/жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымы ұсынатын, білім алушылар кез келген академиялық кезеңде пре- және постреквизиттерін ескере отырып дербес таңдайтын пәндер тізбесі мен оларға сәйкес академиялық кредиттердің ең аз көлемі.
Білім алушылардың оқу жетістіктерін бақылау — жоғары оқу орны дербес белгілейтін бақылаудың (ағымдағы, межелік, аралық және қорытынды) және аттестаттаудың әртүрлі нысандары арқылы білім алушылардың білім деңгейін тексеру.
Кредиттік ұтқырлық — академиялық кредиттерді жинақтау мақсатында білім алушылардың өз университетінде оқуын жалғастыру шеңберінде шетелде шектеулі мерзімге оқуы немесе тағылымдамадан өтуі (ұтқырлық кезеңінен кейін білім алушылар оқуын аяқтау үшін өз университетіне оралады).
Кредиттік оқыту технологиясы — академиялық кредиттерді жинақтай отырып, білім алушының пәндер және/немесе модульдерді меңгеру реттілігін таңдауы мен дербес жоспарлауына негізделген оқыту.
Магистр — магистратура бағдарламаларын аяқтаған тұлғаларға берілетін дәреже.
Магистратура — бағдарламалары «магистр» дәрежесін бере отырып кадрлар даярлауға бағытталған жоғары оқу орнынан кейінгі білім.
Модуль — оқыту нәтижелері тұрғысынан аяқталған, білім беру бағдарламасының дербес құрылымдық элементі,
білім алушылар меңгеретін білім, білік, дағды мен құзыреттіліктер нақты тұжырымдалған және бағалаудың тиісті критерийлері бар.
Модульдік оқыту — білім беру бағдарламасын, оқу жоспарын және пәндерді модульдік құрылымдау негізіне құрылған оқу процесін ұйымдастыру әдісі.
Микроквалификация — нақты кәсіби дағдылар мен құзыреттіліктерді қалыптастыруға бағытталған қысқа мерзімді білім беру бағдарламасының расталған оқыту нәтижесі.
Жинақталған дәреже (stackable degree) — формалды және формалды емес білім беру арқылы алынған, кәсіби қызметтің әртүрлі салаларынан немесе бағыттарынан алынған дағдылар мен құзыреттіліктердің үйлесімі.
Ұлттық біліктілік шеңбері (ҰКБ) — еңбек нарығында танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы.
Формалды емес білім беру — кәсіби және тұлғалық құзыреттіліктерді дамытуға бағытталған, формалды білім беру жүйесінен тыс жүзеге асырылатын білім беру қызметі.
Білім беру бағдарламасы (ОП) — оқытудың мақсаттарын, нәтижелерін және мазмұнын, оқу процесін ұйымдастыруды, оны іске асыру тәсілдері мен әдістерін және оқыту нәтижелерін бағалау критерийлерін қамтитын білім берудің негізгі сипаттамаларының бірыңғай жиынтығы.
Міндетті компонент — Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандартымен белгіленген, білім алушылар бағдарлама бойынша міндетті түрде оқуы тиіс пәндер тізбесі мен оларға сәйкес академиялық кредиттердің ең аз көлемі.
Негізгі білім беру бағдарламасы (Major) — негізгі құзыреттіліктерді қалыптастыру үшін білім алушы таңдайтын білім беру бағдарламасы.
Жоғары және/немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымы — жоғары және/немесе
жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламаларын іске асыратын және ғылыми-зерттеу қызметін жүзеге асыратын жоғары оқу орны.
Пән сипаттамасы — пәннің мақсаттары, міндеттері мен мазмұнын қамтитын қысқаша сипаттамасы (3–8 сөйлем).
Салалық біліктілік шеңбері — сала шеңберінде танылатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы.
Онлайн оқыту — білім алушыларға оқытушымен тікелей байланыссыз, өздеріне қолайлы уақытта, асинхронды түрде қажетті ақпараттың негізгі көлемін меңгеруге мүмкіндік беретін телекоммуникациялық технологиялар жиынтығын пайдаланатын оқыту.
Офлайн (тікелей) оқыту — интернет-платформалар мен басқа да байланыс құралдарын қоса алғанда, оқытушы мен білім алушылардың
нақты уақыт режимінде тікелей байланысын білдіретін синхронды оқыту.
Академиялық адалдық саясаты — академиялық адалдықты бұзу жағдайларының алдын алуға, анықтауға және шешуге бағытталған принциптер, ережелер мен рәсімдер жүйесі.
Пререквизиттер — меңгерілетін пән және/немесе модуль үшін қажетті білім, білік, дағды мен құзыреттіліктерді қамтитын пәндер және/немесе модульдер мен басқа да оқу қызметі.
Постреквизиттер — берілген пән және/немесе модульді аяқтағаннан кейін алынған білім, білік, дағды мен құзыреттіліктерді талап ететін пәндер және/немесе модульдер мен басқа да оқу қызметі.
Кәсіби бағдар беру — білім алушыға білім беру және кәсіби мүмкіндіктерге қатысты құқықтарын жүзеге асыруда, сондай-ақ өзінің кәсіби қызығушылықтарына, жеке қабілеттеріне және психофизиологиялық ерекшеліктеріне сай мамандық пен оқу орнын еркін және саналы түрде таңдауда ақпараттық-кеңестік қолдау көрсету.
Кәсіби практика — теориялық білім мен білікті бекітуге, сондай-ақ болашақ кәсіби қызметке байланысты тапсырмаларды орындау барысында практикалық дағдылар мен құзыреттіліктерді игеру мен дамытуға бағытталған оқу қызметінің түрі.
Кәсіби стандарт — кәсіби қызметтің нақты саласы үшін біліктілік пен құзыреттілік деңгейіне, сондай-ақ жұмыстың мазмұны, сапасы мен жағдайларына қойылатын талаптарды айқындайтын стандарт.
Білім алушылардың аралық аттестаттауы — оқуды аяқтағаннан кейін емтихан сессиясы кезінде пәннің және/немесе
кәсіби модульдерді қоса алғанда, модульдің мазмұнының бір бөлігін немесе барлығын білім алушылардың меңгеру сапасын бағалау үшін жүргізілетін рәсім.
Прокторинг — академиялық адалдық принциптерінің сақталуын қамтамасыз етуге көмектесетін, цифрлық бақылау технологияларын пайдалана отырып онлайн емтихандарды бақылау жүйесі.
Плагиат — басқа адамдардың идеяларын, зерттеу нәтижелерін, мәтіндерін, деректерін немесе басқа да зияткерлік өнімдерін дереккөзді тиісті түрде көрсетпей өз атынан ұсыну.
Силлабус — оқытылатын пәннің сипаттамасын, оның мақсаттары мен міндеттерін, мазмұнының қысқаша жоспарын, тақырыптары мен оларға бөлінген уақытты, өзіндік жұмысқа тапсырмаларды, кеңес беру сағаттарын, білімді тексеру кестесін, оқытушы талаптарын, бағалау критерийлерін және әдебиеттер тізімін қамтитын курс құжаты.
Модульдік оқу жоспары — университет дербес әзірлейтін, білім беру бағдарламасының құрылымын анықтайтын, пәндер оқыту нәтижелеріне бағытталған модульдерге топтастырылған оқу жоспары құжаты,
әрбір модуль пәннің бөлімін (модулін) аяқтағаннан кейін нақты кәсіби жетістіктерді қалыптастыруға бағытталған. Білім алушылардың өзіндік жұмысы (СӨЖ) — оқу-әдістемелік әдебиет пен ұсынымдармен қамтамасыз етілген, тесттер, сауалнамалар, коллоквиумдар, эсселер мен есептер арқылы бақыланатын, өзіндік меңгеруге бөлінген белгілі бір тақырыптар тізбесі бойынша жұмыс. Білім алушы санатына байланысты ол бакалавриат, магистратура және докторантура өзіндік жұмысына бөлінеді; өзіндік жұмыстың барлық көлемі білім алушыдан күнделікті дербес күш жұмсауды талап ететін тапсырмалармен расталады.
Оқытушының жетекшілігімен орындалатын білім алушының өзіндік жұмысы (СӨЖОҚ) — университет немесе оқытушы белгілеген бөлек кесте бойынша орындалатын, оқытушының жетекшілігімен жүргізілетін білім алушының жұмысы; білім алушы санатына байланысты ол мыналарға бөлінеді: бакалаврдың оқытушы жетекшілігімен өзіндік жұмысы, магистранттың оқытушы жетекшілігімен өзіндік жұмысы және докторанттың оқытушы жетекшілігімен өзіндік жұмысы.
Бірлескен білім беру бағдарламасы — екі немесе одан да көп университеттің бірлесіп әзірлеп, іске асыратын білім беру бағдарламасы.
Үлгерімнің орташа балы (GPA) — таңдалған бағдарлама бойынша белгілі бір кезеңдегі білім алушының оқу жетістіктерінің деңгейін орташа алынған бағалау (барлық оқу жұмысы түрлері үшін қорытынды бағалардың сандық баламасына көбейтілген кредиттер сомасының сол оқу кезеңіндегі осы жұмыс үшін жалпы кредит санына қатынасы).
Білім алушылардың ағымдағы үлгерімін бақылау — оқытушы академиялық кезең ішінде аудиториялық және аудиториядан тыс іс-шараларда силлабусқа сәйкес жүргізетін білім алушылардың білімін жүйелі түрде тексеру.
Үлгілік оқу бағдарламасы — Заңның 5-бабы 5-тармағының
2) тармақшасына сәйкес мазмұнын, көлемін және ұсынылатын әдебиетін анықтайтын, білім беру бағдарламасының міндетті компонент пәні үшін оқу жоспары құжаты.
Транскрипт — тиісті оқу кезеңі үшін аяқталған пәндер және/немесе модульдер мен басқа да оқу қызметінің тізбесін, кредиттер мен бағаларды көрсете отырып қамтитын құжат.
Тьютор — нақты пән және/немесе модульді меңгеру бойынша білім алушының академиялық кеңесшісі қызметін атқаратын оқытушы.
Білім алушылардың оқу жетістіктері — оқу барысында білім алушылар меңгерген, олардың қол жеткізген жеке даму деңгейін көрсететін білім, білік, дағды мен құзыреттіліктер.
Студенттерге қызмет көрсету орталығы — білім алушының оқу жетістіктерінің бүкіл тарихын тіркеуге, сондай-ақ
білімді бақылаудың барлық нысандарын ұйымдастыруға және білім алушының академиялық рейтингін есептеуге жауапты академиялық қызмет.
Цифрлық білім беру ортасы — оқу процесін жүзеге асыруды қолдайтын ақпараттық жүйелер, электрондық ресурстар, білім беру платформалары және цифрлық қызметтер жиынтығы.
Эдвайзер, куратор/тәлімгер — білім алушыға тиісті білім беру бағдарламасы бойынша оқу траекториясын таңдауда (жеке оқу жоспарын қалыптастыруда) және оқу барысында білім беру бағдарламасын аяқтауда көмектесетін, білім алушының академиялық тәлімгері функцияларын атқаратын оқытушы.
Элективті пәндер — белгіленген академиялық кредиттер шеңберінде ұсынылатын және білім беру ұйымдары енгізетін, білім алушының жеке даярлығын көрсететін, әлеуметтік-экономикалық дамудың ерекшеліктерін, нақты өңірдің қажеттіліктерін және қалыптасқан ғылыми мектептерді ескеретін ЖОО компоненті мен элективті компонент шеңберіндегі пәндер.
