ШАХМАРДАН ЕСЕНОВ
(05.08.1927 – 28.09.1994)
Шахмардан Есенов — геолог, геолого-минералогия ғылымдарының докторы (1970), профессор (1970), Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі (1967). Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Тартоғай ауылында дүниеге келген.
1944 жылы Қызылорда педагогикалық техникумын бітірген. 1949 жылы Қазақ тау-кен металлургия институтын аяқтаған.
Студенттік жылдарынан-ақ Ш. Есенов өзінің араласуға ашықтығымен, қалалық студенттік ғылыми конференцияларға және студенттердің геологиялық үйірмесінің зерттеу жобаларына белсенді қатысуымен көзге түсті. Келешекте ол осы үйірменің жетекшісі болды.
Оның студенттік жылдардағы белсенділігі мен ұйымдастырушылық қабілетін Геологиялық барлау факультетінің Мемлекеттік емтихан комиссиясының төрағасы Қаныш И. Сәтбаев байқаған. Кейіннен Сәтбаев оның ғылыми зерттеулеріне жетекшілік етіп, оқуды аяқтағаннан кейін жас тау-кен инженері-геологты Жезқазған геологиялық барлау экспедициясына жұмысқа жіберді.
Ғылыми және педагогикалық үлес. Шахмардан Есенов Қазақстандағы геология ғылымын, білім беруді және ғылыми кадрларды даярлауды дамытуға елеулі үлес қосты. Оның зерттеу қызметі геологиялық барлау әдістемелерін, тектониканы, минералогияны және пайдалы қазбалар қорын бағалауды қамтыды.
Оқытушылық қызмет және кадрлар даярлау. Ғылыми және мемлекеттік қызметпен қатар, ол іргелі теориялық білімді геологиялық барлаудың практикалық тәжірибесімен ұштастыра отырып, педагогикалық қызметпен белсенді айналысты. Жас ғалымдарды қолдауға, отандық геология мектебін қалыптастыруға және академикалық ғылымды дамытуға жағдай жасауға ерекше көңіл бөлді.
Ғылыми еңбектері. Есенов — өңірдің табиғи ресурстарын, соның ішінде мұнай-газ мен тау-кен орындарын игеруге және кейінгі зерттеулерге маңызды негіз болған көптеген монографиялардың, ғылыми мақалалар мен карталардың авторы.
